Het type ongeval in het kort
Bij dit type ongeval gaat het om het opzettelijk toebrengen van letsel door fysiek contact met een andere persoon, al dan niet toerekeningsvatbaar. Dit noemen we ook wel de centrale gebeurtenis. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door bijten, steken, schoppen, slaan of schieten.
Factoren die bij deze ongevallen worden onderzocht zijn onder andere het fysiek scheiden van een potentiële agressor van een mogelijk slachtoffer, het beperken van stressoren, het vermijden van onnodige interactie en het fysiek ingrijpen om escalatie te voorkomen. Van alle 132 ongevallen in de database waarbij iemand wordt aangevallen door een agressor is van het slachtoffer met het meest ernstige letsel bekend wat de gevolgen waren. Soms valt er bij een ongeval meer dan één slachtoffer. Bij dit ongevalstype valt in ongeveer 4% van de ongevallen meer dan één slachtoffer.
Het merendeel van de slachtoffers is vrouw (55%). Gemiddeld waren de slachtoffers 43 jaar oud. De gevolgen van de meldingsplichtige ongevallen die in de MLvO-database zijn opgenomen zijn ernstig. Slachtoffers van deze ongevallen lopen bijvoorbeeld vaak blijvend letsel op (51%).
In deze analyse zijn ongevallen meegenomen waarvoor een volledig ingevulde MLvO-vragenlijst beschikbaar is; in totaal gaat het om 132 ongevallen. Dit is ongeveer 2% van alle ongevallen in de database. De huidige analyse gaat over de periode van 2020 tot en met 2024.
Inhoud van deze pagina
Ieder ongeval is anders. Verschillende oorzaken, gebeurtenissen en activiteiten kunnen een rol spelen. Op deze pagina bespreken we achtereenvolgens:
Voorafgaand aan het ongeval
Van ieder ongeval is bekend wat er gebeurde vlak voor het ongeval. Zo is er bekend wat voor soort werk het slachtoffer deed, maar ook welke specifieke activiteit het slachtoffer uitvoerde. Deze informatie wordt weergegeven in onderstaande grafieken.
Activiteit van het slachtoffer
Van ieder ongeval is bekend wat voor werk het slachtoffer deed op het moment van het ongeval. Zo is te zien dat in 61% van de gevallen het slachtoffer bezig was met het verlenen van zorg in de geestelijke gezondheidszorg.
Onderstaande grafiek laat zien welke specifieke handeling de slachtoffers uitvoerden vlak voor het ongeval. In de meeste gevallen (62%) vertoonde de agressor al afwijkend gedrag voorafgaand aan de interactie met het slachtoffer.
Veelvoorkomende oorzaken van dit type ongeval
In de MLvO worden ernstige arbeidsongevallen geanalyseerd als een opeenvolging van gebeurtenissen. Dit wordt ook wel een scenario of ongevalspad genoemd. In het midden van het ongevalspad bevindt zich de centrale gebeurtenis. De ongevallen op deze pagina hadden allemaal dezelfde centrale gebeurtenis, in dit geval is dat: een fysieke confrontatie met een agressief persoon.
De MLvO bevat informatie over de veiligheidsmaatregelen die van belang kunnen zijn als iemand op het werk in contact komt met een agressief persoon. Deze veiligheidsmaatregelen kunnen de centrale gebeurtenis voorkomen of de gevolgen hiervan beperken. Deze maatregelen worden ook wel preventieve en repressieve barrières genoemd. Bij ernstige arbeidsongevallen gaan er vaak meerdere dingen tegelijkertijd mis, meerdere veiligheidsmaatregelen blijken dan niet te werken. Dat is onderdeel van het ongevalspad.
Hieronder gaan we nader in op de hierboven genoemde gebeurtenissen en op de preventieve veiligheidsmaatregelen. Veiligheidsmaatregelen om de gevolgen van een centrale gebeurtenis te beperken, en die dus van belang zijn na de centrale gebeurtenis, worden verderop toegelicht. Meer over de MLvO-methode, en de ontwikkeling hiervan, kunt u lezen op deze pagina.
Falende preventieve maatregelen
Bij ernstige arbeidsongevallen gaan vaak meerdere dingen tegelijkertijd mis. Er was bijvoorbeeld geen fysieke scheiding tussen het slachtoffer en de agressor en er was geen mogelijkheid voor het slachtoffer om zich terug te trekken. Dit is in kaart gebracht met behulp van de vraag ‘wat ging er mis?’. In onderstaande grafiek is voor veelvoorkomende (deel)oorzaken weergegeven hoe vaak deze hebben bijgedragen aan een ongeval. Zo is te zien dat in 40% van de ongevallen meespeelde dat de werkomgeving belastend was voor de agressor. Preventieve maatregelen die ervoor moeten zorgen dat potentiële agressors niet geprikkeld worden waren hier dus niet effectief.
De MLvO bevat alleen maatregelen die direct van belang kunnen zijn voor het ongevalsscenario. In andere onderzoeken op deze website wordt dieper ingegaan op achterliggende oorzaken van arbeidsongevallen zoals afleiding, vermoeidheid, en samenwerking in ketens. Zie hiervoor de pagina over ons onderzoek.
Maatregelen om de gevolgen te beperken
Naast maatregelen die een ongeval kunnen voorkomen zijn er ook maatregelen die de gevolgen van een ongeval beperken. Persoonlijke beschermingsmiddelen voorkomen bijvoorbeeld niet dat een ongeval gebeurt, maar kunnen wel letsel voorkomen of de ernst daarvan beperken. Voor ongevallen waarbij iemand op het werk in contact komt met een agressief persoon is informatie over de directe hulpverlening ter plaatse beschikbaar.
Directe hulpverlening
De onderstaande grafiek laat zien of er ter plaatse directe hulp is geboden aan het slachtoffer van het ongeval. Als u op de onderstreepte categorie ‘Directe hulp verleend’ klikt, kunt u zien door wie deze hulp geboden is.
De gevolgen voor slachtoffers
Van de 132 ongevallen in de database waarbij een slachtoffer in contact komt met een agressief mens is van het slachtoffer met het ernstigste letsel bekend wat de gevolgen waren.
De onderstaande grafieken tonen achtereenvolgens:
- De manier waarop het letsel is ontstaan
- De gevolgen van de ongevallen en ernst van het letsel
- De plaats op het lichaam waar het letsel werd opgelopen
Ontstaan letsel
Onderstaande grafiek toont hoe het letsel precies heeft kunnen ontstaan.
Gevolgen van de ongevallen
De onderstaande grafiek laat zien wat de uiteindelijke gevolgen waren voor de slachtoffers. Door op een onderstreepte categorie te klikken kunt u meer informatie bekijken over de aard van het bijbehorende letsel van deze slachtoffers. Hierbij kan een slachtoffer meerdere letsels hebben. Letselcategorieën die bij minder dan 5% van de slachtoffers voorkwamen worden hierbij niet getoond.
De plaats van het letsel
De onderstaande grafiek laat zien waar aan het lichaam de slachtoffers letsel opliepen. Door op een onderstreepte categorie te klikken kunt u zien waar het letsel precies is opgetreden. Een slachtoffer kan aan meerdere lichaamsdelen letsel hebben.
Sectoren
Slachtoffers die betrokken waren bij een fysieke confrontatie met een agressor werkten in veel verschillende sectoren. De sector waarin slachtoffers in deze database het vaakst werkzaam waren is de sector Gezondheids- en welzijnszorg. Ongeveer 64% van alle ongevallen met een agressor vindt plaats in deze sector. Daarnaast waren relatief veel slachtoffers werkzaam in de sectoren Openbaar bestuur en overheidsdiensten (18%) en Vervoer en opslag (7%).
Ongeveer 2% van alle arbeidsongevallen in de MLvO-database is ‘contact met een (agressief) mens’. Voor de sector Gezondheids- en welzijnszorg is dat ongeveer 27% van de ongevallen. Het deel van de ongevallen in een sector waarbij een agressief persoon een rol speelt, is hieronder in beeld gebracht. In deze grafiek zijn alleen sectoren of subsectoren opgenomen als er minimaal 60 arbeidsongevallen in de MLvO-database aanwezig zijn. Een uitsplitsing naar subsectoren is beschikbaar als minimaal twee subsectoren hieraan voldoen. De verticale rode stippellijn geeft het percentage ongevallen waarbij iemand in contact komt met een agressief mens in de volledige MLvO-database. Klik op een onderstreepte sector om informatie over subsectoren te zien.
Meer informatie over ongevallen in verschillende Nederlandse sectoren is te vinden op deze pagina.