Het type ongeval in het kort
Bij dit type ongeval komt het slachtoffer in contact met elektriciteit. Dit noemen we ook wel de centrale gebeurtenis. Het contact kan gebeuren doordat er bijvoorbeeld een stroomstoot door het lichaam van het slachtoffer gaat, of doordat het slachtoffer wordt geraakt door een ontlading.
Factoren die bij deze ongevallen onderzocht worden hebben te maken met spanningdragende en spanningvoerende delen van installaties of machines. Spanning dragende delen zijn bijvoorbeeld elektriciteitsdraden of -kabels, of de behuizing van een machine na een storing. Voorbeelden van factoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van een ongeval zijn het spanningsloos werken, toegangsbeveiliging, de afstand tot niet-geïsoleerde spanning dragende delen, afscherming, isolatie en aarding. Van alle 91 ongevallen in de database waarbij iemand in contact komt met elektriciteit is van het slachtoffer met het meest ernstige letsel bekend wat de gevolgen waren. Soms valt er bij een ongeval meer dan één slachtoffer. Bij dit ongevalstype valt in ongeveer 2% van de ongevallen meer dan één slachtoffer.
Vrijwel alle slachtoffers waren man (97%). Gemiddeld waren de slachtoffers 36 jaar oud. De gevolgen van de meldingsplichtige ongevallen die in de MLvO-database zijn opgenomen zijn ernstig. Slachtoffers van deze ongevallen kunnen bijvoorbeeld blijvend letsel oplopen (34%).
In deze analyse zijn ongevallen meegenomen waarvoor een volledig ingevulde MLvO vragenlijst beschikbaar is; in totaal gaat het om 91 ongevallen. Dit is ongeveer 1% van alle ongevallen in de database. De huidige analyse gaat over de periode van 2020 tot en met 2024.
Inhoud van deze pagina
Ieder ongeval is anders. Verschillende oorzaken, gebeurtenissen en activiteiten kunnen een rol spelen. Op deze pagina bespreken we achtereenvolgens:
Voorafgaand aan het ongeval
Van ieder ongeval is bekend met welk soort elektrische installaties er werd gewerkt en waar het slachtoffer mee bezig was. Deze informatie wordt weergegeven in onderstaande grafieken.
De installaties
De slachtoffers komen in contact met verschillende soorten elektrische installaties. Onderstaande grafieken laten achtereenvolgens zien wat er precies onder spanning stond op het moment van het ongeval en wat de aard van de spanning was.
De activiteit van het slachtoffer
Van ieder ongeval is bekend wat het slachtoffer deed vlak voor het ongeval. In 69% van de ongevallen werkten de slachtoffers aan de elektrische installatie waar spanning op stond. De onderstaande grafiek geeft informatie over de werkzaamheden die aan de installatie verricht werden.
Veelvoorkomende oorzaken van dit type ongeval
In de MLvO worden ernstige arbeidsongevallen geanalyseerd als een opeenvolging van gebeurtenissen. Dit wordt ook wel een scenario of ongevalspad genoemd. In het midden van het ongevalspad bevindt zich de centrale gebeurtenis. De ongevallen op deze pagina hadden allemaal dezelfde centrale gebeurtenis, in dit geval is dat: iemand die op het werk in contact komt met elektriciteit.
Hiervoor gebeurt vaak nog iets anders dat belangrijk is voor het ongeval. Voor deze ongevallen brengen we daarom aanvullend de volgende essentiële gebeurtenissen in kaart:
- Direct contact tussen de bron en het slachtoffer
- Indirect contact via handgereedschap of andere geleidende objecten
- Contact via de lucht
Naast deze gebeurtenissen bevat de MLvO informatie over de veiligheidsmaatregelen die van belang kunnen zijn als een werknemer op het werk in contact komt met elektriciteit. Deze veiligheidsmaatregelen kunnen de centrale gebeurtenis voorkomen of de gevolgen hiervan beperken. Deze maatregelen worden ook wel preventieve en repressieve barrières genoemd. Bij ernstige arbeidsongevallen gaan er vaak meerdere dingen tegelijkertijd mis, meerdere veiligheidsmaatregelen blijken dan niet te werken. Dat is onderdeel van het ongevalspad.
Hieronder gaan we nader in op de hierboven genoemde gebeurtenissen en op de preventieve veiligheidsmaatregelen. Veiligheidsmaatregelen om de gevolgen van een centrale gebeurtenis te beperken, en die dus van belang zijn na de centrale gebeurtenis, worden verderop toegelicht. Meer over de MLvO methode, en de ontwikkeling hiervan, kunt u lezen op deze pagina.
Gebeurtenissen
Hoe vaak bepaalde gebeurtenissen in de database voorkomen staat in de onderstaande grafiek, hierbij is afgebeeld wat als eerste gebeurde. Daarin is onder andere te zien dat in 34% van de onderzochte ongevallen het slachtoffer door elektriciteit wordt geraakt via de lucht na kortsluitng.
Falende preventieve maatregelen
Bij ernstige arbeidsongevallen gaan vaak meerdere dingen tegelijkertijd mis. Het slachtoffer was zich er bijvoorbeeld niet van bewust dat hij/zij in de buurt van spanning werkte, terwijl hij/zij ook te dicht bij ongeïsoleerde onderdelen in de buurt kwam. Dit is in kaart gebracht met behulp van de vraag ‘wat ging er mis?’. In onderstaande grafiek is voor veelvoorkomende (deel)oorzaken weergegeven hoe vaak deze hebben bijgedragen aan een ongeval. Zo is te zien dat in 57% van de ongevallen meespeelde dat niet alle onderdelen van de installatie spanningsvrij waren gemaakt. Preventieve maatregelen die ervoor moeten zorgen dat slachtoffers in staat zijn om hun werkplek voldoende spanningsvrij te maken, hebben hier dus niet goed gewerkt.
De MLvO bevat alleen maatregelen die direct van belang kunnen zijn voor het ongevalsscenario. In andere onderzoeken op deze website wordt dieper ingegaan op achterliggende oorzaken van arbeidsongevallen zoals afleiding, vermoeidheid, en samenwerking in ketens. Zie hiervoor de pagina over ons onderzoek.
Maatregelen om de gevolgen te beperken
Naast maatregelen die een ongeval kunnen voorkomen zijn er ook maatregelen die de gevolgen van een ongeval beperken. Persoonlijke beschermingsmiddelen voorkomen bijvoorbeeld niet dat een ongeval gebeurt, maar kunnen wel letsel voorkomen of de ernst daarvan beperken. Voor ongevallen waarbij een slachtoffer op het werk in contact komt met elektriciteit is informatie over het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen en de directe hulpverlening ter plaatse beschikbaar.
Persoonlijke beschermingsmiddelen
De onderstaande grafiek laat zien of het slachtoffer gebruik maakte van persoonlijke beschermingsmiddelen, behorend bij de taak. Door op een onderstreepte categorie te klikken krijgt u meer informatie over het gebruik van de persoonlijke beschermingsmiddelen.
Directe hulpverlening
De onderstaande grafiek laat zien of er ter plaatse directe hulp is geboden aan het slachtoffer van het ongeval. Als u op de onderstreepte categorie ‘Directe hulp verleend’ klikt, kunt u zien door wie deze hulp geboden is.
De gevolgen voor slachtoffers
Van de 91 ongevallen in de database waarbij een slachtoffer in contact is gekomen met elektriciteit is van het slachtoffer met het ernstigste letsel bekend wat de gevolgen waren.
De onderstaande grafieken tonen achtereenvolgens:
- De duur van het contact
- De gevolgen van de ongevallen en ernst van het letsel
- De plaats op het lichaam waar het letsel werd opgelopen
Het contact
De onderstaande grafiek laat zien hoelang het slachtoffer in contact stond met de elektrische bron.
Gevolgen van de ongevallen
De onderstaande grafiek laat zien wat de uiteindelijke gevolgen waren voor de slachtoffers. Door op een onderstreepte categorie te klikken kunt u meer informatie bekijken over de aard van het bijbehorende letsel van deze slachtoffers. Hierbij kan een slachtoffer meerdere letsels hebben. Letselcategorieën die bij minder dan 5% van de slachtoffers voorkwamen worden hierbij niet getoond.
De plaats van het letsel
De onderstaande grafiek laat zien waar aan het lichaam de slachtoffers letsel opliepen. Door op een onderstreepte categorie te klikken kunt u zien waar het letsel precies is opgetreden. Een slachtoffer kan aan meerdere lichaamsdelen letsel hebben.
Sectoren
Slachtoffers die in contact kwamen met een elektrische bron werkten in verschillende sectoren. De sector waarin slachtoffers in deze database het vaakst werkzaam waren is de sector Bouwnijverheid. Ongeveer 30% van alle ongevallen door contact met elektriciteit vindt plaats in deze sector. Daarnaast waren relatief veel slachtoffers werkzaam in de sectoren Industrie (21%) en Handel (16%).
Ongeveer 1% van alle arbeidsongevallen in de MLvO-database is ‘contact met elektriciteit’. Voor de sector Specialistische zakelijke diensten is dat ongeveer 4% van de ongevallen. Het deel van de ongevallen in een sector dat door contact met elektriciteit komt, is hieronder in beeld gebracht. In deze grafiek zijn alleen sectoren of subsectoren opgenomen als er minimaal 60 arbeidsongevallen in de MLvO-database aanwezig zijn. Een uitsplitsing naar subsectoren is beschikbaar als minimaal twee subsectoren hieraan voldoen. De verticale rode stippellijn geeft het percentage ongevallen door contact met elektriciteit in de volledige MLvO-database. Klik op een onderstreepte sector om informatie over subsectoren te zien.
Meer informatie over ongevallen in verschillende Nederlandse sectoren is te vinden op deze pagina.